Nöldur og nagg

Egg

Addi, kærasti og vinnufélagi hesta-Guðnýjar gaf okkur, Nínu og Smára, egg.    Við misskildum einhver skilaboð og héldum að við þyrftum að fara með eggin með okkur til Landmannalauga.  Við settum þau í bílinn, ásamt öðrum varningi, yfirgáfum bækistöðvar okkar og þeystum eftir "hraðbrautinni" í átt að vinnustað okkar.  Þá fundum við vonda lykt.  Hvorugt okkar hafði verið að leysa vind.  Þetta var blessunarlega ólíkt því að vera lykt af einhverju biluðu í bílvél. 

Eggin!  Hafði Addi verið að gefa okkur fúlegg?  En þau þurfa að brotna til að gefa frá sér svona daun.  Bæði er Smári bílstjóri góður og sandbrautin nýhefluð og fín.  Kannski datt eitthvað ofan á þau. 

Við ákváðum að fara út til að komast betur að eggjunum, sem voru afturí.  Þegar við opnuðum dyrnar, þá fyrst varð lyktin vond. Átti ekki lyktin að vera verri innandyra en utan bíls?  Nei, ekki í þessu tilfelli.  Þetta var ekki Adda að kenna heldur eldsumbrotum í  Skaftárjökli.  Það var komið hlaup í Skaftá og austanvindurinn bar okkur fréttirnar af því.  Við bara misskildum þær aðeins til að byrja með. 

Eggin fóru með okkur til baka um kvöldið og sameinuðust tómötum og sveppum á pönnu.  Þau voru góð.

Skrifleg skilaboð

Í búðinni hjá okkur í Landmannalaugum eru notuð skilti til að spara talað mál.  Á svona stað þarf að miðla allskyns upplýsingum, boðum og bönnum. 

Það er ekkert skemmtilegt að vera með eins skilti og allir aðrir.  En úr því að þau eru það ekki, þá snýst hlutverk þeirra stundum upp í það að verða kveikja að umræðum í staðinn fyrir að koma í veg fyrir þær.  "Engin sala á tóbaki fyrir fullorðna yngri er 18 ára" stendur á einu skiltinu.  Við viljum ekki taka þátt í því að vera endalaust að móðga unglinga með því að kalla þá börn.  Það getur verið súrt fyrir þá að fá ekki að kaupa sitt eitur, en bót í máli að vera þó talinn sem maður með mönnum (kona með konum).  Margir viðskiptavinir standa í þeirri meiningu að allir yngri en 18 séu börn.  Ófáar vangaveltur um bílprófsaldur, giftingaaldur og áfengiskaupaaldur hafa sprottið út frá þessu skilti.  Sumir láta sér nægja að góna vantrúaðir á skiltið.  Fyrst les maður úr andlitsdráttum þeirra: "Hvaða rugl er þetta, svona skrifar enginn".  Svo gægjast einhver þeirra bakvið afgreiðslumanninn með þessa spurn í svipnum "Er kandís kamera hérna?" 

Rúmur helmingur viðskiptavina okkar eru erlendir ferðamenn.  Í þessum heimshluta er enskan viðskiptamálið.  Við notum hana á skiltum.  Eitt er svona:  "No smoking inside.  This bus is working on benzin, high explosive staff" Það er upp og ofan hve vel fólk skilur enskuna.  Sumir brosa í kampinn, aðrir lesa svipbrigðalaust, enn aðrir spyrja hvort ásláttarvilla sé í síðasta orðinu og svo eru örfáir sem lesa ekki heldur reykja og komast þá að því að skiltið var rétt skrifað - það er staffið sem fuðrar upp ef einhver ætlar sér að reykja inni. Ungur maður, á að giska 12 ára, benti okkur á að enska orðið yfir bensín væri "gas" og gaf réttilega lítið út á enskukunnáttu búðarfólks.  Við kusum að halda þessu óbreyttu, því fólk á okkar aldri er margt með eindæmum misskilningsríkt og sannarlega reiðubúið að skilja "gas" sem gas.

Ekki eru öll okkar skilti furðulega skrifuð.  T.d. er fremst á búðarborðinu skilti sem á stendur "kaffi, te, kakó, 150 kr."  Þetta er vinsælasti söluvarningurinn.  En hver skyldi vera vinsælasta spurningin? Jú, "hvað kostar kaffið?"

Tungumálaörðugleikar í eyðimörkinni

            Eitt sumarið voru gestir hjá okkur á fjöllum.  Þetta voru rússnesk hjón.  Konan féll gjörsamlega fyrir landslaginu.  Væri veðrið ekki þeim mun verra, þá gekk hún daglega á milli bækistöðvar okkar við Eskihlíðarvatn og inn í Landmannalaugar.  Þetta er 9 km loftlína og yfir hraun og sanda að fara. 

Að frátöldum smalamennskum á haustin, þá kemur varla fyrir að nokkur manneskja leggi leið sína um hálfa hennar gönguleið. 

Dag einn uppi á svartri sandöldu, fjarri öllum vegum og mannvirkjum, hittir hún þrjár manneskjur, tvo hvíta menn og einn svartan.  Þetta fólk sneri landakorti á alla kanta og var greinilega að villast.  Þau reyndu að fá rússnesku vinkonu okkar til að segja þeim til vegar, en hún kann ekkert í ensku.  Soldið kann hún fyrir sér í finnsku og frönsku og reyndi að nota þau mál.  Það gekk ekki. 

Þarna stóðu þessar fjórar manneskjur á sandöldunni og botnuðu ekki neitt í neinu.  "Gospodí moj" muldraði sú rússneska, biðjandi guð að hjálpa sér.  Það dugði.  Sá svarti talaði reiprennandi rússnesku.  Þökk sé námi hans í Moskvu að honum tókst að rata til Landmannalauga.

Tjald í eyjunni

             Á bernskuárum Fjallafangs, meðan það sinnti veiðum af krafti og lét búðarmál eiga sig, voru skálaverjur í Landmannalaugum þær Birna og Sista.  Þær fengu endalaust skemmtilegar hugmyndir og framkvæmdu margar þeirra. 

Þá var landvörður á friðlandinu Jón Gauti.  Hann var ekki síður áhugasamur um sitt starf, reyndar svo mikið að stundum sauð upp úr.  Eðli hans var að taka hlutverk sitt af alvöruþunga.  Eðli Birnu og Sistu var að stríða fólki og eðli Fjallafangsmeðlima var að vera ávallt reiðubúnir.  Þannig varð þessi saga til. 

Birna og Sista fundu gamalt tjald í skúrnum hjá sér og fóru að velta því fyrir sér hvað hægt væri að gera skemmtilegt við það.  Á sömu stundu komu Fjallafangsmennirnir Sverrir og Tolli með fisk.  Saman brugguðu þau ráð.  Í skjóli nætur reru þau í fleyi Fjallafangsmanna út á Frostastaðavatn og út í eynna sem þar er.  Þar reistu þau tjaldið og fóru svo sporlaust.

Daginn eftir var Jón Gauti í eftirlitsferð.  Þegar hann kom upp á Frostastaðaháls blasti eyjan með tjaldinu við beint fyrir neðan.  Þá mælti hann hin fleygu orð sín: "Nú er um að gera að halda ró sinni, nú er um að gera að halda ró sinni."  Það gerði hann og hugsaði mikið og rökrétt.  Hann vissi af mönnum í grenndinni sem væru með bát, þannig að hægt væri að líta nánar á þetta mjög svo dularfulla mál.  Það voru náttúrulega Fjallafangsmenn.  Hann fór til þeirra og bað þá um þann stóra greiða að fara með sér út í eyju.  Það gerðu þeir, grafalvarlegir og hjálpfúsir.  Saman læddust mennirnir þrír að tjaldinu, spyrjandi á ýmsum tungum hvort þar væri einhver, bönkuðu varlega í tjaldsúluna og áræddu loks að gægjast inn.  Þar var enginn.  Það fannst heldur engin skýring á þessum dularfullu atburðum.

Tískusýning

            Allskyns furðufénaður safnast saman í Landmannalaugum, og er þá bæði átt við innrætið og útlitið.  Tilviljunin býr til ýmsar og óvæntar blöndur úr þessu fólki. 

Einusinni var óvenjulega stórt safn af skrítnu fólki samankomið, en það var skipulögð uppákoma.  "Midnight Summer Fashion Show", eða miðnætursumartískusýning.  Þetta var fyndið. 

Hugmyndin var að sýna verk tískuhönnuðanna í stórbrotnu umhverfi eyjarinnar þar sem næturnar eru bjartar.  Aðstandendur sýningarinnar völdu ekki alveg réttan sumarmánuð, allavega er orðið vel rökkurt í ágústbyrjun á Landmannaafrétti eftir miðnætti.  Kannski stóð til að lýsa upp nálægustu fjöllin með hinum gríðarstóru ljóskösturum sem fylgdu útgerðinni.  Svo var ekki.  Þeim var beint að fölum fyrirsætunum á ljósri gangbrautinni með glannahvítum búningstjöldum sem baksvið.  Þessi skjannabirta gerði rökkrið í kring að kolniðamyrkri. 

Grjótið á aurunum er ekki sem verst, þó það sé ekki jafn tilkomumikið og fjöllin og hraunið.  En nei, það varð ekki heldur með á mynd, því pallarnir (kattvolkið) voru svo háir.  Ekki var hægt að láta dömurnar krossspora á pinnaskónum í grjóturð. 

Það leit semsé allt útfyrir að þetta gæti allt eins verið að gerast í einhverjum sýningarbás í hvaða stórborg sem er.  En náttúran bjargaði málunum og gerði sig sýnilega.  Það gerði stinningskalda og rigningarsudda. 

Mannleg náttúra bærði líka á sér, þannig að samkundan fékk vægan svip af íslenskri útihátíð.  Það voru fullir Hollendingar sem sáu um þá skemmtun með allskyns karlmannlegum athugasemdum sem urðu háværari eftir því sem stúlkurnar höfðu minni föt til að sýna. 

Óháð kringumstæðum var þessi alþjóðlega tískusýning ekki sem verst.  Þarna voru ýmsar spennandi, hugmyndaríkar eða ögrandi hugmyndir í gangi um það hvernig megi auðga útlit manneskjunnar.  En þegar leið á nóttina beindist hugurinn æ meir að innihaldinu, þ.e. sýningarstúlkunum.  Hvernig var hægt að gleðjast yfir fötum meðan þær sjálfar voru að drepast úr kulda?  Meira að segja vindgalla- og lopapeysufólki (slíkur fatnaður virtist vera í tísku) var farið að verða kalt.  Gleðin entist þeim einum til loka sýningarinnar, sem héldu sér heitum með brjóstbirtu.

Maraþon fyrir ástina

            Það eru 11 km upp og niður brattar brekkur á  milli skála Ferðafélags Íslands í Landmannalaugum og í Hrafntinnuskeri.  Duglegasti skálavörður allra tíma í Hrafntinnuskeri var Einar Valur, ungur, léttur og lappalangur maður.  Hann hljóp oft á viku á milli staða.  Aldrei vantaði neitt á vinnustað hans, og ef það gleymdist, þá bara hljóp hann eftir því daginn eftir. 

Málið var nefnilega það að niðri í Landmannalaugum var þá ung og falleg skálaverja, Regína Hreinsdóttir.  Það er rómantíkinni í Landmannalaugum að þakka að nú er í heiminn kominn Styrmir nokkur Einarsson, sonur Regínu. 

Það er þeirri sömu rómantík að þakka að Einar Valur heitir ekki lengur Einar Valur meðal margra vina sinna, heldur Hrafntinni, þó hann sé nánast hvíthærður. 

Skór

Margir eru að bísnast yfir því hvað það kemur margt fólk inn í Landmannalaugar.  Það er nú ekkert, það koma þangað helmingi fleiri skór. 

Algengastir eru reimaðir, brúnir gönguskór.  Sumir eru glansandi nýjir, að fara í sína fyrstu og kannski síðustu ferð.  Aðrir hafa mátt þola sveitta fætur þúsundum kílómetra saman.  Stundum eru þeir ataðir mold eða hveradrullu.  Aumingja landið - gönguskór eru eins og gróf jarðvinnslutæki.  Þannig atvikaðist það að Jón Gauti, landvörður í eina tíð, fór að nota gúmmískó.  Þann létta og fagra fótabúnað er furðulega sjaldan að sjá í Landmannalaugum.  Reiðstígvél sjást miklu oftar, enda margir reiðmenn á ferðinni.  Stígvél eru frábær.  Á gönguleiðum í kringum Landmannalaugar þarf oft að vaða yfir læki.  Reiðstígvélagengið sést reyndar ekki oft á þessum gönguleiðum.  Ég er oftast í hvítum frystihúsastígvélum.  Ég dásamaði þau þangað til daginn sem ég gekk 20 km yfir eyðimörkina.  Ég húkkaði mér far síðustu 500 metrana, því lengra gat ég ekki gengið.

 Sandalar eru algengir á bílstjórafótum.  Eigendur þeirra verða svo heimilislegir og eins og heimakæru fólki sæmir, þá eru þeir ekki að þvælast of mikið út í óbyggðirnar í kringum sínar rútur.  Það kemur líka í veg fyrir mikla táfýlu ef loftræstingin er góð.  Bílstjórarnir verða jú að umgangast farþega sína á langferðum.  Það getur borgað sig að koma séntilmannlega fram við farþega (einkum þær fallegu). 

Sumir sandalar eru allt annað en heimilislegir.  Það eru baðskór sem koma eins og furðuhlutir út úr geimnum í laugina, ýmist æpandi skærir á litinn eða glærir eins og marglittur.  En þeir hafa bjargað margri tánni.  Fyrir hefur komið að fyllibyttur í lauginni hafa brotið glerflöskur. 

Skemmtilegast er að sjá þegar fínar frúr koma á háhæluðum skóm.  Fyrir það fyrsta er það sjaldgæft og þar af leiðandi tilbreyting og í öðru lagi er gaman að fylgjast með jafnvægisglímunni í grjóturðinni eða á trépöllunum, þar sem hælarnir stingast svo auðveldlega á milli spýtna.

Sundföt

            Einu sinni var dónalegt að fara í sundfötum í laugina.  Nú er orðið dónalegt að vera ekki í þeim. Ég veit ekki hvað gerðist en hef heyrt að einhverjar ferðaskrifstofur reki áróður gegn nekt, trúlega sama fólkið og segir að ekki megi nota sápu í lauginni, það sé svo ónáttúrulegt. 

Þegar ég byrjaði að vera fastagestur í lauginni fyrir rúmum áratug, ásamt félögum mínum í Fjallafangi, var þessi sundfataómenning skollin á.  Sem eðlilegu fólki sæmir, tókum við ekki þátt í þessu og fórum oní á spottanum.  Síðan hefur ástandið versnað.  Spéhræðslan í heiminum vex og fólkinu í Fjallafangi hefur fækkað.  Við Nína nennum varla lengur að standa í þessari andspyrnuhreyfingu lengur.  Því færri sem stunda andóf, þeim mun hjákátlegri eru þeir í augum heimsins.  Ætli endi ekki með því að við verðum kærð fyrir klám. 

Enn er til nokkurskonar millibilsástand.  Það er pallurinn þar sem skipt er um föt.  Hann er undir berum himni, óvarinn fyrir veðri og augnagotum.  Því meira tabú sem nektin er, þeim mun meira er spennandi að sjá hana og þá verður fólk enn feimnara.  Þetta er vítahringur.  Kannski ekki alslæmur, því það hefur verið spaugilegt og fróðlegt að fylgjast með því hverskonar tækni fólk hefur komið sér upp við að þurrka sér og skipta um föt án þess að sýna "óviðurkvæmilega" hluti líkamans.  Þarna á pallinum sannast að manneskjan er skapandi og uppfinningasöm. 

Síðan að stóra salernishúsið reis í Landmannalaugum hafa margir tekið til þess ráðs að teppa klósett og sturtuklefa til að hafa fataskipti og hlaupa síðan alla leið út í laug og til baka aftur að baði loknu.  Vonandi fótbrýtur sig enginn á þessu. 

Nú heyrast æ oftar þær raddir að koma þurfi upp almennilegum fataskiptiklefum á laugarbarminum.  Ef farið verður eftir þeim röddum, verður ekki bara búið að koma í veg fyrir að mannleg náttúra sjáist, heldur líka hin náttúran, þessi sem fólk kemur um langan veg til að sjá.  Sjóndeildarhringurinn úr lauginni hefur heillað milljón manns.  Ef það er svona mikið atriði að fela barm, má það ekki verða til þess að líka sé verið að fela Barm.

Skerjaláki

            Einn margra skemmtilegra karaktera sem skotið hafa upp kollinum í Landmannalaugum er Skerjaláki.  Hann er finnskur og heitir Dan.  Dani að nafni Jan var þá að hjálpa okkur í búðinni þannig að það var allt of ruglingslegt að Dan héti Dan.  Við völdum honum því þetta viðeigandi nafn fyrir Finna sem var með annan fótinn uppi í Hrafntinnuskeri.  Þar stundaði hann ljósmyndun. 

Hann kom til landsins til að ljósmynda og talaði mikið um ljósmyndun en kom sér sjaldan til þess að taka myndir.  Daglega spurði hann um veðrið og hvort ekki væri líklegt að nú væri góð birta uppi í Hrafntinnuskeri og yfirleitt entist honum dagurinn í þessar vangaveltur. 

Dag einn þurfti ég að sækja kælisnjó fyrir fisk.  Þegar Skerjaláki kom að tala um birtuna í Hrafntinnuskeri og vildi flýta sér þangað, ákvað ég að sækja snjóinn á akleiðinni þangað.  Hann gæti þá fengið far með mér og komist fyrr á leiðarenda.  Sérhver mínúta í réttu ljósi getur skipt sköpum fyrir ljósmyndara.  Ég bauðst til að hjálpa honum við að taka saman tjaldið, sem enn stóð uppi.  Hann "rétt skrapp" til að  kveðja skálaverðina og þegar hann kom til baka var ég búinn að sortera óhreinu fötin frá öðrum viðlegubúnaði, ganga frá dótinu, taka niður tjaldið og pakka því saman.  Þá þurfti hann að fara á klósettið og að lokum lenti hann á kjaftatörn við einhvern um vatnsvarnir á gönguskóm.  Þá dró ég hann upp í Landróver.  Auðvitað var orðið skýað við Hrafntinnusker, þegar ég setti hann út í hlíðum Mógilshöfða.  En það gerði ekkert til.  Það var skemmtileg stelpa með í ferðinni sem gekk með honum síðasta spölinn.

            Einhverju sinni sat Skerjaláki við útiborðið hjá búðinni.  Þá heyrði hann að hitt fólkið við borðið voru Danir.  Hann lifnaði allur við, gaf sig á tal við fólkið og sagði því að það væri Dani að vinna í búðinni:  "Jan, þekkið þið Jan?"  Svo þaut hann inn í búð og sagði "Jan, hugsaðu þér, það eru Danir úti.  Ætlarðu ekki að fara út að tala við þá?"

Himbrimi

            Himbrimi er skoskur piltur að nafni Johnny.  Íslenska nafnið sitt fékk hann þegar hann var að herma eftir himbrimum á Eskihlíðarvatni.  Þegar hann fékk að vita hvað fuglarnir hétu, fannst honum það svo fyndið og fallegt nafn að það festist við hann sjálfan. 

Himbrimi hermdi eftir öllu.  Það er ekki til sú mannvera sem hefur meira gaman af umhverfi sínu en hann, því hann sá kímnina í öllu.  Og svo kom hann til Landmannalauga, sem er heimsins skrautlegasti suðupottur.  Það er því ekki skrítið að aðeins tveimur vikum eftir að hann fór heim til sín kom hann aftur.  Hann átti svo margt ógert.  Hann slóst í hóp með göngufólki til að ganga eins og það (aftastur).   Þegar hann heyrði skyldurækin hlátrasköll úr eldhússtjöldum á kvöldvökum, laumaðist hann upp að tjöldunum til að hlæja með.  Hann stillti sér stoltur upp við alla flottustu jeppana sem hann fann á svæðinu.  Hann sat í lauginni og blaðraði eins og hitt fólkið, þó hann væri ekki að tala við neinn.  Hann hermdi eftir dýrum, bílum og fólki og fór í hlutverkaleiki við viðskiptavinina þá daga sem hann vann í búðinni.  Þegar hann vann við að ræsta salernishúsið hermdi hann mest eftir sjálfum sér, því hann var svo flottur í frystihúsastígvélum, með gula gúmmíhanska og vasadiskó sem hann gaulaði með (hann var reyndar tónlistarmaður og lagasmiður).  Þegar hann vann við fiskveiðar einbeitti hann sér að því að drepa fiskana rétt, til að lina þjáningar þeirra og lagði afar hart að sér við að reyna að trúa lygasögunum sem ég dældi í hann.  Þá stóð ég á hátindi þeirrar snilli, því sköpun getur verið smitandi.  Stundum dregur það úr manni allan mátt að vera meðal snillinga.  Himbrimi var sem betur fer ekki sú týpan.

Mótorhjólafólk

            Það þarf víst varla að taka það fram að mótorhjólafólk er jafn ólíkt innbyrðis og annað fólk.  Þegar það þeysist inn á hálendið í stórum flokkum virðist það allt vera eins en svo er nú alldeilis ekki.  Hóparnir sjálfir eru líka gjörólíkir.  Mótorhjól og mótorhjól er ekki það sama.  Sniglarnir koma árlega inn í Landmannalaugar.  Töff.  Lykt af svörtu leðri og léttri þynnku.  Ég hef ekki náð að kynnast þeim en því fer svo fjarri að þeim fylgi einhver hræðslufnykur eins og hægt væri að ímynda sér að fylgdi samtökum eins og Hells Angels. 

Hvort sem það er tilviljun eða ei, þá eru mótorkrossarar á ferðinni sömu helgina og Sniglarnir ár hvert.  Þetta er allt annar þjóðflokkur.  Þeir gista í Hrauneyjum.  Þaðan spýtast þeir á ógnarhraða í allar áttir en þó mest inn á friðlandið, sem missir við það titil sinn.  Þessir skærbröndóttu geitungar æra öll skilningarvit.  Þeir keyra svo hratt að hugsunin nær ekki að fylgja þeim.  Í fyrsta lagi skaffa þeir öllum góðum vættum nóga atvinnu við að koma í veg fyrir að þeir drepi sjálfa sig og aðra í hrönnum.  Í öðru lagi gengur þeim afar illa að læra á það hvað sé vegur og hvað ekki.  Þeir eiga sínar leiðir sem annað fólk var búið að leggja af fyrir áratugum saman eða yfirhöfuð aldrei notað.  Svo þegar þeir nota réttu vegina ná þeir ekki beygjunum eða keyra meðfram þeim á löngum köflum. 

Afleggjararnir að suðurhluta Eskihlíðarvatns urðu einu sinni fyrir heimsókn svona hóps.  Við það breikkuðu þeir úr tveimur metrum upp í 40 metra að meðaltali og dýpkuðu verulega.  Þessi ágæti sandvegur sem búið var að hefla og troða allt sumarið varð eftir árás þessa að torfærubraut sem nota þurfti lága drifið á.  Athyglisverð voru viðbrögð laganna varða þegar þeir voru kallaðir á vettvang: Jú, þeim þótti þetta ekki gott, að vera að keyra hjól sem ekki voru með númeraplötur. 

Það er svosem hægt að setja sig í spor þessa fólks.  Það hlýtur að vera stórkostleg tilfinning að skynja hraðann og kraftinn og finna fyrir lífinu sjálfu með því að leggja það undir.  Svo æsast menn upp við það að vera í hóp með öðrum æstum mönnum.  Það er örugglega ekki bara vitið sem ekki nær að fylgja með heldur líka heimsins böl og áhyggjur.  Er þetta ekki frelsi? 

Hvað sem öllu frelsi líður, þá mun ég aldrei í lífinu geta fyrirgefið dreng andsk..djö..helv.. fíflinu sem ók upp hlíðar Norðurnáms og skildi eftir sig ævarandi undirskrift.  Ekki var hópurinn að æsa hann.  Mér skilst að hann hafi verið með afa og ömmu!  Hamingjunni sé lof að ég var ekki þar.  Þá væruð þið að lesa skrif dæmds fjöldamorðingja.

P.S. Ég held að ég verði að ítreka þetta með fjölbreytni mannflórunnar, áður en ég eða einhver sem ég æsi upp fer út og krossfestir næsta mótorkrossara.  Auðvitað er ljúflingsfólk í þeirra röðum.  Þeir eiga sínar torfærugryfjur og trúlega dettur flestum þeirra ekki til hugar að stunda torfærur annarsstaðar en þar.  Að fara að myrða þetta fólk væri álíka gáfulegt eins og að skjóta alla jeppaeigendur eftir að nokkrir Kanar festu jeppana sína á Reykjanesinu, með tilheyrandi landspjöllum.

P.S.S. Enn verð ég að fyrirbyggja hugsanlegan misskilning.  Ég lít ekki á alla Kana sem heilalausa hálfvita, þó að slíkar mannlýsingar eigi vel við marga úr þeirri átt.

Krónur og lítilsverðir hlutir

"Árið 1902 fóru aðrir þrír menn í eftirleit í snjólausu, bjartviðri og stillu.  Fóru þeir um allan afrétt á viku og fundu ekki nokkra kind.  En í þeirri ferð nutu þeir þess útsýnis af Torfajökli, sem þeim gleymdist ekki og er a.m.k. þeim, er hér segir frá, meira virði en krónur, sem væru gleymdar og komnar fyrir löngu í lítilsverða hluti."

Þessi tilvitnun er úr bók sem heitir Göngur og réttir og fjallar um það sem titillinn gefur til kynna.  Hér er bóndi að segja frá bændum.  Fyrir öld síðan fengu menn góðan pening fyrir að finna fé í eftirleit.  Samt urðu mennirnir svona ánægðir með ferðina fjárlausu.  Og mörgum áratugum síðar skilur hinn bóndinn þá svona vel.  Og í dag kemur fólk úr víðri veröld til að upplifa það sama og þeir, og borgar meira að segja með sér. 

Hér ætti að koma punktur á eftir þessari hugljúfu sögu.  En sumir vilja hafa strik á eftir henni - skammarstrik.  Já lesandi góður, hvort sem þú trúir því eður ei, þá er til fólk sem lætur sér detta í hug að reisa jarðvarmavirkjanir á Torfajökulssvæðinu, þið vitið, Hrafntinnusker og þar um kring! 

Langar þetta fólk svona mikið í krónur að það væri reiðubúið að fórna fyrir þær möguleika milljón manns til að upplifa sterk fagurfræðileg áhrif?  Eða er kannski búið að ljósmynda þetta svæði svo mikið að nú sé í lagi að eyðileggja það?  Fólk um víða veröld getur bara blaðað í auglýsingabæklingum um Ísland og skoðað þetta óspillta svæði þannig. 

Sagt hefur verið að fé (báðar merkingar þess orðs) hafi verið bændum (Íslandingum öllum í eina tíð) mikilvægara en allt annað.  Það er ekki endilega rétt.  Hvað er mikilvægast í hinu menntaða og tæknivædda velferðarþjóðfélagi nútímans?

Að gera rétt

            Mikið getur verið auðvelt að gera ekki rétt.  Hugsunarleysi er besta leiðin til að gera rangt. 

Þannig munaði minnstu að Fjallafang yrði að skrímsli.  Árum saman var þetta litla fyrirtæki búið að reyna að grisja vötnin á afréttinum.  Flökun og sala á smáfiski gaf lítið í aðra hönd.  Svo fór fisksalan í Landmannalaugum að vinda upp á sig.  Fólk fór að vanta brauð og mjólk með fiskinum og þetta þróaðist upp í það að verða vísir að búð.  Dæmið fór að verða spennandi og það kom lykt af peningum. 

Margir laðast að þessari lykt.  Svo var og um einn félaga okkar úr borginni, menntaðan bæði í viðskiptum og stjórnmálum.  Hann var hinn hjálplegasti og benti okkur á mörg ráð til að græða peninga.  Hann langaði að ganga í félagið.  Þetta fannst mér hin besta hugmynd, því ekkert okkar hafði vit á peningum eða öðrum pappírum (Nína var ennþá glæný í íslensku samfélagi). Auk þess væri fínt að hafa einn í Reykjavík til að gera innkaup og redda málum í byggð. 

En hamingjunni sé lof, þá eru ekki allir jafn fljótir að gleypa agn og ég.  Bróðir minn var ekki tilbúinn að hleypa ókunnugum í fyrirtækið (hann þekkti þennan mann lítið, nema helst af því að vera byrjaðan að stjórna áður en ákveðið var hvort hann fengi að vera með).  Atkvæði um inngöngu hans féllu jöfn og vinurinn fór í fýlu og hefur ekki talað við okkur síðan. 

Það getur verið auðvelt að gera ekki rétt, byrjaði ég sögu þessa.  Eftir því sem ég lít meira til baka til míns bjartsýna, orkufulla félaga, bissnessmannsins, minnist ég betur hugmynda hans um stórkostlega framabraut fyrirtækisins.  Safarík einokunaraðstaða, útvíkkun úr smábúð í stórmarkað og allskonar þjónustu.  Mig minnir að lúxushótel, malbikaðir vegir og flugvöllur hafi borið á góma í mestu bjartsýnisköstunum - eða voru þetta eftilvill raunsæisköst hjá honum?  Þessi skarpi og vel menntaði maður í viðskiptum og stjórnmálum, er hann svo frábrugðinn ýmsu skörpu og vel menntuðu fólki í landsins æðstu stöðum, með viðskipti og stjórnmál að atvinnu?

Hvað um það, nú líður okkur Nínu vel á fjöllum, þökk sé tortryggninni í bróður mínum.  Við stundum okkar litla búðarleik með lítilli innkomu og engum skuldum og finnst að við séum að gera rétt og komumst upp með það.  Ætli íslensku þjóðinni líði svona vel, eins og okkur Nínu, þegar fram líða stundir? Smári